पर्यावरणीय व्यवस्थापन स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2
पर्यावरणीय व्यवस्थापन हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग–२ मधील चौथा पाठ असून तो निसर्गसंपत्तीचा शहाणपणाने वापर आणि पर्यावरणाचे दीर्घकालीन संरक्षण यांचा समतोल साधण्याची वैज्ञानिक दृष्टी देतो. या पाठात नैसर्गिक संसाधनांचा अतिवापर, प्रदूषण, हवामान बदल यांसारख्या मानवनिर्मित समस्यांचे परिणाम स्पष्ट करताना शाश्वत विकास (Sustainable Development) ही संकल्पना केंद्रस्थानी मांडली आहे. जल, जंगल, खनिजे व ऊर्जा संसाधनांचे संवर्धन, कचरा व्यवस्थापनातील 3R तत्त्वे (Reduce, Reuse, Recycle), जैवविविधतेचे संरक्षण आणि पर्यावरणीय कायदे यांचे महत्त्व उदाहरणांसह समजावले आहे. पर्यावरणीय व्यवस्थापन म्हणजे केवळ निसर्ग वाचवणे नाही, तर मानवी गरजा, आर्थिक विकास आणि पर्यावरण यांच्यात समन्वय साधणे होय, ही जाणीव हा पाठ निर्माण करतो. स्थानिक पातळीवरील जनसहभाग, पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान आणि जबाबदार नागरिकत्व यांमुळे पर्यावरण संरक्षण कसे प्रभावी ठरू शकते, याचे वास्तववादी चित्रण हा पाठ विद्यार्थ्यांसमोर मांडतो.