सागरी प्रवाह स्वाध्याय pdf इयत्ता आठवी भूगोल
महाराष्ट्र राज्य बोर्डाच्या इयत्ता आठवी भूगोलमधील ‘सागरी प्रवाह’ या धड्याचा स्वाध्याय समुद्र केवळ स्थिर पाण्याचा प्रचंड साठा नसून सतत हालचाल करणारी एक गतिमान पाण्याची पट्टी आहे, ही कल्पना विद्यार्थ्यांच्या डोक्यात स्पष्टपणे बसवतो. सागरी प्रवाह पाण्याला विशिष्ट दिशा व गती देतात, उत्तर गोलार्धात घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने आणि दक्षिण गोलार्धात उलट दिशेने विशाल वर्तुळे तयार होतात, ज्यामुळे विषुववृत्ताजवळून उष्ण प्रवाह ध्रुवांकडे आणि ध्रुवीय भागातून थंड प्रवाह विषुववृत्ताकडे जाऊन पृथ्वीवरील तापमानाचे पुनर्वितरण होते. जिथे उष्ण व थंड प्रवाहांचा संगम होतो (उदा. उत्तर अटलांटिकमधील ग्रॅण्ड बँक, युरोपजवळचा डॉगर बँक) तिथे पोषक पदार्थ व शेवाळ भरपूर असल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर मासे येतात आणि जागतिक दर्जाची मत्स्य संपदा निर्माण होते, तर लॅब्राडोरसारखे थंड प्रवाह हिमनगांना वाहून आणून टायटॅनिकसारख्या जहाजांना घातक ठरू शकतात. हंबोल्ट (पेरू) थंड प्रवाहामुळे दक्षिण अमेरिकेच्या किनाऱ्याजवळ वाळवंटी हवामान निर्माण होते, तर जपानजवळील उबदार कुरोशिओ प्रवाह तापमान व पर्जन्य वाढवतो.
1 thought on “सागरी प्रवाह स्वाध्याय pdf”