सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 1 स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान व तंत्रज्ञान भाग-2
सजीवांतील जीवनप्रक्रिया – भाग १ हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग–२ मधील दुसरा पाठ असून तो सजीव “जिवंत” कसे राहतात यामागील मूलभूत प्रक्रियांचा वैज्ञानिक अभ्यास करतो. या पाठात पोषण, श्वसन, वहन (Transport) आणि उत्सर्जन या जीवनासाठी अत्यावश्यक प्रक्रियांचे सविस्तर वर्णन केले आहे. वनस्पती व प्राणी यांच्यातील पोषणपद्धतीतील फरक, प्रकाशसंश्लेषणाद्वारे अन्ननिर्मितीची प्रक्रिया आणि प्राण्यांमध्ये अन्नाचे पचन कसे होते हे सोप्या पद्धतीने समजावले आहे. तसेच श्वसन प्रक्रियेतून ऊर्जा कशी मिळते, एरोबिक व अॅनएरोबिक श्वसनातील फरक आणि त्यांचा दैनंदिन जीवनाशी असलेला संबंध स्पष्ट केला आहे. रक्ताभिसरण प्रणालीद्वारे ऑक्सिजन, अन्नघटक व अपायकारक द्रव्यांचे वहन कसे होते आणि उत्सर्जन प्रक्रियेद्वारे शरीरातील टाकाऊ पदार्थ बाहेर कसे टाकले जातात, यामुळे शरीरातील अंतर्गत संतुलन (Homeostasis) कसे टिकून राहते हे अधोरेखित केले आहे. जीवनप्रक्रियांची ही समन्वयित साखळी समजून घेतल्यामुळे सजीवांची रचना, कार्यक्षमता आणि पर्यावरणाशी असलेले नाते अधिक स्पष्टपणे उमगते.