सजीवांतील जीवनप्रक्रिया भाग 2 स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2
सजीवांतील जीवनप्रक्रिया – भाग २ हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग–२ मधील तिसरा पाठ असून तो सजीवांच्या शरीरात घडणाऱ्या नियंत्रण व समन्वय (Control and Coordination) तसेच प्रजनन या अत्यंत महत्त्वाच्या प्रक्रियांवर प्रकाश टाकतो. या पाठात चेतासंस्था आणि हार्मोनल प्रणाली एकत्रितपणे शरीरातील विविध क्रिया कशा नियंत्रित करतात, मज्जासंस्थेमुळे होणाऱ्या तत्काळ प्रतिक्रिया आणि अंतःस्रावी ग्रंथींमधून स्रवणाऱ्या हार्मोन्समुळे घडणारे दीर्घकालीन परिणाम स्पष्ट केले आहेत. पुढे, सजीवांमध्ये होणारे लैंगिक व अलैंगिक प्रजनन, वनस्पतींमधील परागण व फलन प्रक्रिया तसेच प्राण्यांमधील भ्रूणविकास यांचे शास्त्रीय स्पष्टीकरण दिले आहे. प्रजननामुळे केवळ नवीन जीवांची निर्मिती होत नाही तर प्रजातींची सातत्यपूर्णता, जैवविविधता आणि उत्क्रांतीची प्रक्रिया कशी पुढे जाते हेही या पाठातून समजते. शरीरातील नियंत्रण यंत्रणा आणि प्रजनन प्रक्रिया यांचा समन्वय समजून घेतल्यामुळे सजीवांचे जीवनचक्र, वाढ आणि पर्यावरणाशी जुळवून घेण्याची क्षमता अधिक स्पष्टपणे उलगडते.