समतेचा लढा स्वाध्याय pdf इयत्ता आठवी इतिहास
महाराष्ट्र राज्य बोर्डाच्या इयत्ता आठवी इतिहास पाठ्यपुस्तकातील अकरावा धडा ‘समतेचा लढा स्वाध्याय’ हा आधुनिक भारताच्या जडणघडणीत राजकीय स्वातंत्र्याबरोबरच सामाजिक समतेच्या बहुआयामी संघर्षांचा अनोखा आढावा घेतो, ज्यात शेतकरी, कामगार, दलित, स्त्रिया व समाजवादी यांनी विषमतेविरुद्ध उभे केलेले लढे स्वातंत्र्य चळवळीला पाठबळ पुरवले. महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी दीनबंधू ब्राह्मणेतर समाज परिषद स्थापन करून दलितांसाठी शाळा, वसतिगृहे व उद्योग उभे केले व उच्चवर्णीयांच्या भ्रांत धारणांचा नाश केला, तर राजर्षी शाहू महाराजांनी कोल्हापूर संस्थानात आरक्षण जाहीरनामा, मोफत सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण, आंतरजातीय विवाह मान्यता व बलुतेदारी पद्धती नष्ट करून रोटीबंदी-बेटीबंदी-व्यवसायबंदीचे तीन निर्बंध तोडले. साने गुरुजींनी पूर्व खानदेशात १९३८ च्या अतिवृष्टीनंतर शेतसारा माफीसाठी शेतकऱ्यांना संघटित करून मोर्चे काढले व पंढरपूर विठ्ठल मंदिर दलितांसाठी खुले करण्यासाठी आमरण उपोषण केले, तर डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी ‘मूकनायक’ व ‘बहिष्कृत भारत’ वृत्तपत्रांतून दलित जागृती घडवली व पूना करारातून मंदिरप्रवेश मिळवला. कामगार चळवळीत लाला लजपतराय राजकोट रेडक्रॉस सोसायटी व अंमळनेर गिरणी युनियनचे अध्यक्ष म्हणून व नरसिंह चव्हाण व भि. भि. बोराडे यांनी आयटकच्या पहिल्या अधिवेशनाचे नेतृत्व करून स्वदेशी संप व ब्रिटिश उद्योगांना धक्का दिला, ज्याने राष्ट्रीय चळवळीला पूरक ठरले; स्त्री चळवळीत रखमाबाई सावे, सावित्रीबाई फुले व आनंदीबाई जोशी यांनी वारसा हक्क व मतदान हक्कांसाठी संघर्ष करून दुष्ट रूढी तोडल्या.
1 thought on “समतेचा लढा स्वाध्याय pdf”