बल व दाब स्वाध्याय pdf इयत्ता आठवी सामान्य विज्ञान
बल व दाब हा इयत्ता आठवीच्या सामान्य विज्ञानातील तिसरा धडा विद्यार्थ्यांना दैनंदिन जीवनातील भौतिक गतिशीलता समजावून सांगतो, ज्यात बलाचे प्रकार, दाबाचे सूत्र आणि प्लावक बल यांचे रहस्य उलगडले जाते. वस्तूवर एकापेक्षा अधिक बल एकाच दिशेने लागले तर ते जमा होऊन मोठे परिणाम करतात, जसे दोन मुले एकत्र बॉक्स हलवतात तर हलणे सोपे जाते; बलाने वस्तूची स्थिती बदलते, गतिमान वस्तूचा वेग वाढवते किंवा दिशा बदलते, ज्यामुळे सायकल ब्रेक किंवा धक्का देण्याचे रहस्य समजते, तर न्यूटन (N) हे बलाचे SI एकक असून १ N म्हणजे १ किलो वस्तूला १ m/s² वेग देणारे बल. दाब = बल / क्षेत्रफळ (P = F/A) हे सूत्र दाखवते की समान बल कमी क्षेत्रावर पडला तर दाब जास्त होतो, म्हणून धारदार सुरी फळ सहज कापते तर हत्तीचे मोठे पाय जमिनीवर कमी दाब टाकतात; द्रव आणि वायू सर्व दिशांना समान दाब देतात, ज्यामुळे पाण्याच्या टाकीतील छिद्रातून पाणी बाहेर पडते किंवा हवेचा वातावरणीय दाब (१ bar = १०५ Pa) आपल्या शरीरावर कार्य करतो, तर Pa (N/m²) हे दाबाचे एकक अदिश राशी आहे. आर्किमिडीजच्या सिद्धांतानुसार द्रवात बुडालेल्या वस्तूवर विस्थापित द्रवाचे वजन इतकेच प्लावक बल कार्य करते, ज्यामुळे सापेक्ष घनता ठरवते की वस्तू तरंगेल की बुडेल; वेगवेगळ्या घनतेच्या द्रवात प्लावक बल भिन्न असते, जसे मीठ पाण्यात जहाज सहज तरंगते, आणि हे स्वाध्यायातील प्रयोग विद्यार्थ्यांना पाण्यातील लाकूड किंवा लोखंडाचे वर्तन समजावून देते.