भिंगे व त्यांचे उपयोग स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 भिंगे व त्यांचे उपयोग हे इयत्ता दहावीच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग १ चे सातवे पाठ असून, ते प्रकाशाच्या अपवर्तन तत्त्वावर आधारित पारदर्शक माध्यमे आहेत ज्यांची दोन मुख्य प्रकारे – बहिर्गोल (कन्वेक्स) आणि अंतर्गोल (कॉनकेव्ह) – यांचे कार्य व उपयोग शिकवते; बहिर्गोल भिंग किरणांना … Read more
प्रकाशाचे अपवर्तन स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 प्रकाशाचे अपवर्तन म्हणजे प्रकाश किरण एका माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात जाताना त्याच्या वेगातील बदलामुळे त्याच्या मार्गात होणारा वाकडेपणा होय. जेव्हा प्रकाश हवा या विरळ माध्यमातून पाणी किंवा काच यांसारख्या घन माध्यमात प्रवेश करतो, तेव्हा त्याचा वेग कमी होतो आणि तो लंबाकडे वाकतो; उलट घन माध्यमातून विरळ … Read more
विद्युतधारेचे परिणाम स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 विद्युतधारेचे परिणाम ही संकल्पना विद्युत उर्जेचे विविध स्वरूपातील रूपांतर कसे होते हे स्पष्ट करते. एखाद्या चालकातून विद्युतधारा प्रवाहित झाल्यावर उष्णता निर्माण होणे, चुंबकीय प्रभाव दिसून येणे किंवा रासायनिक बदल घडणे असे वेगवेगळे परिणाम आढळतात. या पाठात विद्युतधारेचा उष्णताजन्य परिणाम आणि जूलचा नियम यांचे स्पष्टीकरण देण्यात … Read more
उष्णता स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 उष्णता ही ऊर्जा स्वरूपातील एक महत्त्वाची संकल्पना असून ती वस्तूंच्या तापमानातील बदल आणि अणू-रेणूंच्या गतीशी संबंधित आहे. एखाद्या वस्तूचे तापमान वाढले की तिच्यातील कणांची गती वाढते आणि उष्णता उच्च तापमानाच्या वस्तूपासून कमी तापमानाच्या वस्तूकडे प्रवाहित होते, हा उष्णतेचा मूलभूत नियम आहे. या पाठात उष्णतेचे वहन, संवहन … Read more
रासायनिक अभिक्रिया व समीकरणे स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 रासायनिक अभिक्रिया म्हणजे पदार्थांमध्ये होणारे असे बदल ज्यामध्ये नवीन पदार्थांची निर्मिती होते आणि मूळ पदार्थांचे रासायनिक गुणधर्म पूर्णपणे बदलतात. दैनंदिन जीवनात अन्न शिजवणे, लोखंडाला गंज लागणे, श्वसन प्रक्रिया किंवा इंधन जळणे ही सर्व रासायनिक अभिक्रियांची उदाहरणे आहेत. या पाठात रासायनिक अभिक्रियांची ओळख, त्यांचे … Read more
मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण ही रसायनशास्त्रातील एक महत्त्वाची संकल्पना असून ती विविध मूलद्रव्यांच्या गुणधर्मांमधील सुसूत्रता स्पष्ट करते. सुरुवातीला मेंडेलीव्ह यांनी मूलद्रव्यांचे वर्गीकरण त्यांच्या अणुभारावर आधारित केले आणि भविष्यात सापडणाऱ्या मूलद्रव्यांसाठी जागाही राखून ठेवली, ही त्यांची दूरदृष्टी होती. पुढे आधुनिक आवर्त सारणीत मूलद्रव्यांची मांडणी अणुक्रमांकाच्या वाढत्या … Read more
गुरुत्वाकर्षण स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-1 गुरुत्वाकर्षण हा निसर्गाचा एक मूलभूत नियम असून पृथ्वीवरील प्रत्येक वस्तू एकमेकांना आकर्षित करते या तत्त्वावर तो आधारलेला आहे. सर आयझॅक न्यूटन यांनी सफरचंदाच्या उदाहरणातून या संकल्पनेचा वैज्ञानिक अभ्यास केला आणि सार्वत्रिक गुरुत्वाकर्षणाचा नियम मांडला. या नियमानुसार कोणत्याही दोन वस्तूंमधील गुरुत्वाकर्षण बल त्यांच्या वस्तुमानाच्या प्रमाणात वाढते आणि … Read more
सामाजिक आरोग्य स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 सामाजिक आरोग्य हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग–२ मधील नववा पाठ असून तो आरोग्याची संकल्पना केवळ शारीरिक आजारांपुरती मर्यादित नसून मानसिक, भावनिक व सामाजिक कल्याणाशी जोडलेली आहे, हे ठळकपणे मांडतो. या पाठात कुटुंब, शाळा, समाज आणि माध्यमे यांचा व्यक्तीच्या आरोग्यावर होणारा परिणाम स्पष्ट केला … Read more
पेशीविज्ञान व जैवतंत्रज्ञान स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 पेशीविज्ञान व जैवतंत्रज्ञान हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग–२ मधील आठवा पाठ असून तो जीवनाची मूलभूत एकक असलेल्या पेशींची रचना, कार्य आणि त्यावर आधारित आधुनिक तंत्रज्ञान यांचा समन्वय साधतो. या पाठात पेशींचे प्रकार, पेशीअवयवांची विशिष्ट कामे, पेशीविभाजन आणि जीवनक्रियांतील त्यांचे महत्त्व स्पष्ट केले … Read more
ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची स्वाध्याय pdf इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग-2 ओळख सूक्ष्मजीवशास्त्राची हा इयत्ता दहावी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान भाग–२ मधील सातवा पाठ असून तो मानवी डोळ्यांना न दिसणाऱ्या पण जीवनावर खोल परिणाम करणाऱ्या सूक्ष्मजीवांच्या जगाची ओळख करून देतो. या पाठात जिवाणू, विषाणू, बुरशी, शैवाल आणि प्रोटोजोआ यांची रचना, वैशिष्ट्ये व वर्गीकरण सोप्या भाषेत समजावले आहे. … Read more